فووريه ( مترجم : عباس اقبال آشتيانى )
91
سه سال در دربار ايران ( فارسى )
راه طهران و قم و اصفهان و شيراز و بندر بوشهر به خليج فارس مرتبط است ، قسمتى از اين راه همان است كه ما تا طهران در پيش داريم ولى بين قزوين و قم راه مستقيم ديگرى كه راه قزوين به ساوه و قم باشد نيز هست . همين حسن موقع قزوين اهميت وجود مهمانخانهاى را كه ما در آنجا منزل داريم مىرساند . اين مهمانخانه كه دولتى است دو قسمت دارد ، قسمتى براى اقامت مسافرين ، قسمتى ديگر جهت نگاهدارى درشكه و اسبان يدكى چاپارى و مسافرى . درشكهخانه و اصطبل اين قسمت براى رفع احتياجات مسافرين و تجار اسب و قاطر و درشكه فراوان در اختيار دارد . مهمانخانه كه در انتهاى حياط دوم كه از حياط اول كوچكتر است ساخته شده بناى يك طبقهاى زيبايى است . در دورادور قسمت زيرزمينى آن كه بر روى بلندى ساخته شده رواقى است مركب از طاقهايى استوار كه قسمت طبقه اول بنا به آن تكيه دارد ، قسمتهاى پايينتر اين رواق كاشىكارى است و دور قسمت اول را نرده كشيدهاند . وجود اين رواق بر آن باعث آمده كه بيننده از خارج چنين تصور كند كه طبقه اول از قسمت تحتانى كوچكتر است در صورتى كه چنين نيست و هر دو قسمت به يك اندازه در خروجى دارند ، اين تصور از اينجا ناشى است كه رواق بيشتر از آن دو قسمت در دارد و از سى طاق مركب شده طرفين بنا به سمت حياط پيشآمدگى دارد در صورتى كه قسمت وسطى آن بلندتر ساخته شده و تا لب بام بالا مىآيد و صورت رواقى را كه بر چهار ستون متكى است پيدا كرده . نماى وسطى عمارت به سمت باغى است كه حوضى در ميان آن وجود دارد و از آب آن با اين كه جارى نيست ظاهرا در همه كار حتى آشاميدن هم استفاده مىشود . خلاصه اگر اين كيفيات كه شرح داده شد نبود اين بنا با آن ستونهاى كلفت و كوتاه زياد لطفى پيدا نمىكرد . هر يك از جبهههاى نيمدايرهاى نماهاى عمارت را با علامت دولتى ايران يعنى شير و خورشيد كه بر روى كاشى كبودى ساخته شده مزين ساختهاند . در كنار پاى شير دو صفحهء مدورى ترتيب دادهاند كه تناسب آنها با اين نقش درست معلوم نيست شايد